زبان لاتين

سالهاست موقع خواندن متون انگليسي يا در كلاسهاي درس مي خوانيم كه فلان كلمه از ريشه ي لاتين فلان مي آيد.

اما زبان لاتين چه زباني ست و متعلق به كدام سرزمين است؟

لاتين از نام قوم لاتيوم (بخشي از غرب كشور ايتالياي امروز) مي آيد. همانطور كه نقشه ايران شبيه به گربه است، نقشه ايتاليا هم شباهت به چكمه دارد. منتهي اليه بخش غرب مياني ايتالياي امروز خاستگاه رومياني شد كه نخست رم را پايتخت خود كردند (معتقد بودند رم را رومولوس نامي بنا نهاده)، سپس بتدريج بر تمام ايتاليا حاكم شدند، آنگاه يونان فيلسوف و دانشمند را مطيع خود ساختند، فرانسه، آلمان، بريتانيا، اسپانيا و تمام اروپاي غربي را به تصرف در آورده، از شرق به مرزهاي ايران اشكاني و سپس ساساني رسيدند، از شمال كشورهاي اروپاي شرقي تا روسيه را درنورديده و از جنوب تا مصر و كارتاژ (تونس) را به انقياد خود در آوردند. وسعت قلمرو آنان تقريبا معادل قلمرو هخامنشيان ما يعني ٨.٨ ميليون كيلومتر مربع بود.

روميانِ لاتين زبان، در علم چندان بهره اي نداشتند و به گنجينه بشري از اين حيث چندان نيفزودند اما در علوم نظامي، پزشكي، معماري، سياست و كشورداري گامهاي استوار برداشتند و سرمشقهاي ماندگار از خود به جا نهادند. حكومت تقريبا هزار ساله ي آنان بر تمام اروپا به تدريج زبانهاي فرانسوي، انگليسي و آلماني را تحت تاثير خود قرار داد و حتي تمدن و دانش آنان را شكل و شمايل امروزي بخشيد.

كلمات بسيار پربسامدي مثل كلاسيك، تريبون، كميته، كنسول، ديپلم (به معني دو لا و آن گذرنامه اي دولتي بود كه اگر مردم عادي ميخواستند از پُست دولتي استفاده كنند بايد آن را مي گرفتند)، استراتژي (به معني فن حركت سپاه) و نظاير آن در اصل واژگاني رومي هستند كه نخست به زبانهاي اروپايي و از آن طريق به تمام جهان راه يافتند.

٤ مهر ٩٨